Wat betekent de meerwaardebelasting voor uw beleggingsverzekering?

De meerwaardebelasting is voornamelijk van toepassing op:

• Particulieren die fiscaal inwoner zijn van België
• Bepaalde vzw’s of stichtingen die geen fiscaal aftrekbare giften ontvangen

De volgende personen of entiteiten komen niet in aanmerking:

• Vennootschappen (onderworpen aan de vennootschapsbelasting)
• Vzw’s en stichtingen die gemachtigd zijn om fiscaal aftrekbare giften te ontvangen
• Niet-inwoners van België

Concreet gaat het om de beleggingsverzekeringen:

• tak 21 (* onder bepaalde voorwaarden)
• tak 23
• tak 44 (die de verzekeringen tak 21 en tak 23 combineert)

 * tak 21-contracten zijn enkel onderworpen aan de meerwaardebelasting als u deze afkoopt na 8 jaar. Doet u dit voor het aflopen van deze periode, dan blijft de roerende voorheffing van 30% als roerend inkomen van kracht. Eén uitzondering: als het contract een overlijdensdekking bevat van minstens 130% van de gestorte premies, is deze roerende voorheffing niet langer van toepassing en bent u alsnog onderworpen aan de meerwaardebelasting (divers inkomen).

De volgende levensverzekeringscontracten vallen niet onder de nieuwe regeling rond de meerwaardebelasting:

• Contracten van de 2e en 3e pijlers (IPT, VAPZ, pensioensparen…)
• tak 26-kapitalisatiecontracten (wél roerende voorheffing van 30% over de volledige looptijd)

U bent de meerwaardebelasting verschuldigd zodra u een meerwaarde realiseert bij:

• Een gedeeltelijke of volledige afkoop
• Een uitkering bij leven (op de vervaldag van het contract)

Er is géén meerwaardebelasting verschuldigd:

• Bij overlijden van de verzekerde: er kan dan wel erfbelasting van toepassing zijn
• Bij overdrachten van reserves binnen hetzelfde contract (tak 44, 21 of 23): als verzekerde bent u dan vrijgesteld op het moment van de overdracht

Wie de effectieve belastingplichtige is, hangt af van het type verrichting:

• Bij een gedeeltelijke of volledige afkoop is de verzekeringnemer belastingplichtig
• Bij een uitkering bij leven op de vervaldag van het contract is de aangeduide begunstigde belastingplichtig (ofwel de verzekeringnemer, ofwel een andere persoon die in het contract is aangeduid).

De berekeningsmethode verschilt naargelang de datum van onderschrijving van het contract:

In beide gevallen wordt er ook rekening gehouden met eventuele afkopen.

In dat geval kan de meerwaardebelasting worden berekend op basis van de werkelijk gestorte bedragen (de premies) in plaats van op basis van de reserve. Dit systeem is ingevoerd om te voorkomen dat, wanneer de waarde van het contract lager is dan de gestorte premies, een buitensporige belasting op de meerwaarde zou worden geheven.

Let wel: deze regel is enkel van toepassing op afkopen of uitkeringen uitgevoerd tot en met 31 december 2030.

Dat is mogelijk, maar wel onder drie strikte voorwaarden.

Voorwaarde 1: de minwaarde moet bewezen zijn en is niet overdraagbaar
Het ontvangen bedrag bij afkoop of uitkering moet lager zijn dan de bruto gestorte premies of dan de reserve op 31 december 2025 (voor contracten die al bestonden op 31 december 2025).

De minwaarde moet bovendien worden opgenomen in het betrokken belastbare tijdperk en kan niet worden overgedragen naar een volgend belastbaar tijdperk.

Voorwaarde 2: een meerwaarde moet hetzelfde jaar worden aangegeven
De aftrek is enkel toegestaan als er ook een meerwaarde is gerealiseerd en aangegeven in hetzelfde kalenderjaar op het geheel van de financiële activa van het privévermogen.

Voorwaarde 3: u dient verplicht verantwoording af te leggen
U dient alle nodige officiële documenten voor te leggen, zoals het contractoverzicht en het attest van de verzekeraar.

Ja, onder bepaalde voorwaarden kan een jaarlijkse vrijstelling gelden.

We staven dit met een voorbeeld. Stel: u realiseert in 2027 een meerwaarde van 200 euro op uw levensverzekeringscontract tak 23:

• Omdat u in 2027 maar 200 euro aan meerwaarde realiseerde, heeft u de eerste schijf van 1.000 euro van uw vrijstelling niet helemaal aangesproken
• U mag dus 800 euro overdragen naar het volgende jaar, 2028
• In dat jaar heeft u dan recht op een totale vrijstelling van 10.800 euro (10.000 euro basisvrijstelling + 800 euro overgedragen vrijstelling).

De manier waarop de meerwaardebelasting wordt geïnd is opgedeeld in twee afzonderlijke periodes: een overgangsperiode en een definitieve periode.

1 januari 2026 – 31 augustus 2026: overgangsperiode met automatische opt-out

Tijdens deze fase:

• Houdt uw verzekeraar de belasting niet in aan de bron (roerende voorheffing van 10%);
• Moet u zelf de gerealiseerde meerwaarden sinds 1 januari 2026 aangeven in uw fiscale aangifte 2027;
• Verlopen de vrijstelling van 10.000 euro en de correcties (aftrek van minderwaarden) via deze aangifte;

Vanaf 2027 kunt u in principe bij uw verzekeraar terecht voor duidelijke en transparante informatie over de uitgevoerde afkopen of uitkeringen, de sinds 1 januari 2026 gerealiseerde meerwaarde en de eventuele belasting van 10%, zodat u een beter inzicht krijgt in uw fiscale situatie. Deze informatie kan dan beschikbaar worden gesteld via het rekeningafschrift en via een samenvattend overzicht.

In 2027 zal uw verzekeraar bovendien aan de belastingdienst een fiscale fiche bezorgen met de meerwaarden die vanaf 1 juni 2026 werden gerealiseerd (niet de meerwaarden van vóór die datum; de wet laat dit namelijk niet toe), tot de datum van inwerkingtreding van de opt-in.

Vanaf 1 september 2026: definitieve periode met keuze tussen opt-in of opt-out

Bij elke afkoop of uitkering bij leven moet u, indien u een natuurlijk persoon bent, uw keuze uitdrukken tussen opt-in (inhouding aan de bron) en opt-out (geen inhouding aan de bron) via uw afkoopaanvraagformulieren of uitkering.

In deze aanvragen wordt ook de belangrijkste informatie met betrekking tot de meerwaardebelasting – met inbegrip van de keuze voor opt-in of opt-out – geïntegreerd, zijnde:

• Uw specifieke keuze en de informatie over het opt-in/opt-out-principe
• De praktische gevolgen (inhouding aan de bron of aangifte door uzelf)

Wat zijn de mogelijke scenario’s?

Scenario 1

Als u zelf geen keuze maakt, is uw verzekeraar wettelijk verplicht om de opt-in-optie toe te passen (inhouding van een roerende voorheffing van 10%).

Scenario 2

Als u kiest voor de opt-out, houdt uw verzekeraar de belasting NIET aan de bron in (roerende voorheffing van 10%). In dat geval:

• Moet u zelf de meerwaarden die sinds 1 september 2026 werden gerealiseerd aangeven in uw belastingaangifte 2027;

• Verlopen de vrijstelling van 10.000 euro en de correcties (aftrek van minwaarden) via die belastingaangifte 2027;

• Kunt u vanaf 2027 in principe bij uw verzekeraar terecht voor duidelijke en transparante informatie over de uitgevoerde afkopen of uitkeringen, de sinds 01/01/2026 gerealiseerde meerwaarde en de eventuele belasting van 10%, zodat u een beter inzicht krijgt in uw fiscale situatie. Deze informatie kan dan beschikbaar worden gesteld via het rekeningafschrift en via een samenvattend overzicht.

Zal uw verzekeraar in 2027 aan de belastingdienst een fiscale fiche bezorgen met de meerwaarden die vanaf 1 september 2026 werden gerealiseerd.

U kiest best voor de opt-in als:

• Uw jaarlijkse meerwaarden ruim boven 10.000 euro liggen;
• U geen minderwaarden te compenseren heeft;
• U zich liever niet bezighoudt met de aangifte.

Een opt-out valt dan weer aan te raden als:

• Uw meerwaarden dicht bij of lager dan de drempel van 10.000 euro liggen;
• U minderwaarden heeft op andere financiële activa om te compenseren;
• U uw fiscale plaatje wenst te optimaliseren.

Dat is mogelijk, al bestaan er wel enkele beperkingen:

• De herroeping van de opt-out is beperkt tot één keer per kalenderjaar;
• Als er geen afkoop is uitgevoerd tijdens het jaar, gaat de herroeping onmiddellijk in;
• Als er wél al een afkoop uitgevoerd is tijdens het jaar, wordt de herroeping pas effectief vanaf het volgende kalenderjaar.

Een voorbeeld:

Op 10 september 2026 vindt een eerste afkoop plaats met activering van de opt-out. Drie maanden later, op 10 december, vindt een tweede afkoop plaats met verzoek tot herroeping van de opt-out. In dit scenario gaat de herroeping pas in vanaf 2027.