Erfrecht langstlevende echtgenoot: welke bescherming?

09 november 2021 - Helder

Stel dat u morgen iets overkomt, wat betekent dat dan voor uw erfenis? U wil wellicht dat uw partner financiële gemoedsrust heeft door hem of haar zoveel mogelijk na te laten. Het huwelijk biedt de sterkste bescherming. Toch is ook successieplanning van groot belang. Ontdek in deze blog meer over het erfrecht van de langstlevende echtgenoot en andere mogelijkheden om uw partner financiële zekerheid te bieden.

Stel dat u morgen iets overkomt, wat betekent dat dan voor uw erfenis? U wil wellicht dat uw partner financiële gemoedsrust heeft door hem of haar zoveel mogelijk na te laten. Het huwelijk biedt de sterkste bescherming. Toch is ook successieplanning van groot belang. Ontdek in deze blog meer over het erfrecht van de langstlevende echtgenoot en andere mogelijkheden om uw partner financiële zekerheid te bieden.

Drie samenlevingsvormen
In België bestaan er drie samenlevingsvormen:

  1. Huwelijk

Het huwelijk biedt de sterkste bescherming omdat het erfrecht van de echtgenoot reservatair (of wettelijk) beschermd is. Ook op het vlak van successieplanning zijn er specifieke technieken die enkel voor echtgenoten gelden. Zo zijn schenkingen tussen echtgenoten altijd herroepbaar – zelfs na een echtscheiding of overlijden.

  1. Wettelijke samenwoning

Bij wettelijk samenwonen is de bescherming zwakker omdat partners onterfd kunnen worden. Bovendien is een schenking tussen ongehuwde partners altijd definitief en onherroepelijk.

  1. Feitelijke samenwoning

Koppels die feitelijk samenwonen erven in principe niets van elkaar. Er geldt geen erfrecht omdat partners juridisch gezien ‘vreemden’ zijn voor elkaar. Gelukkig bestaan er alsnog een aantal mogelijkheden om elkaar te beschermen.

Verrekenbeding
Bij een huwelijk met zuivere scheiding van goederen, zijn de echtgenoten op het einde van het huwelijk niets aan elkaar verschuldigd. Met het verrekenbeding kunnen echtgenoten een verrekening laten opnemen van de aanwinsten tijdens het huwelijk. Zo krijgt de partner met minder inkomsten alsnog een deel van de inkomsten van de andere echtgenoot. Het verrekenbeding is ook mogelijk voor ongehuwde koppels als het in de samenwoningsovereenkomst wordt opgenomen.

Keuzebeding
Het keuzebeding geeft echtgenoten de mogelijkheid om de langstlevende echtgenoot te laten kiezen welke gemeenschappelijke goederen hij voor zich wil houden, en welke aan de kinderen (of andere erfgenamen) toekomen. De langstlevende echtgeno(o)t(e) kan dan rekening houden met de situatie op dat moment, bijvoorbeeld de leeftijd van de kinderen. Ongehuwden kunnen geen gemeenschappelijk vermogen creëren en geen aanspraak maken op het keuzebeding.

Keuzelegaat
Het keuzebeding is dus niet mogelijk voor wie wettelijk of feitelijk samenwoont. Het keuzelegaat is in dat geval een goed alternatief. Het laat toe om een deel van uw vermogen via een begunstiging in een testament over te laten aan de langstlevende partner.

Bescherming gezinswoning
Binnen een keuzebeding wordt vaak de gezinswoning opgenomen. Bij overlijden blijft de woning dan in volle eigendom van de langstlevende partner. Ze is ook vrijgesteld van erfbelasting tussen gehuwden wettelijk samenwonende partners. In Vlaanderen geldt dat ook voor feitelijk samenwonenden die minstens drie jaar onafgebroken samenwonen.

Ongehuwden kunnen de gezinswoning ook via een testament nalaten aan de langstlevende partner. Een legaat van de gezinswoning is eenvoudiger op te stellen dan een uitgebreid keuzelegaat. Dat leidt op zijn beurt tot een veel hogere successiefactuur.

Legaat met restclausule
Om hoge successiekosten te vermijden, kan u een restclausule koppelen aan het legaat van de gezinswoning. Bij het eerste overlijden wordt de woning volledig geërfd door de langstlevende partner, zónder erfbelasting/successierechten. Bij het tweede overlijden erven de kinderen de gezinswoning – voor de ene helft van de ene partner, voor de andere helft van de andere partner. De kinderen genieten in dit geval twee keer van lagere erfbelastingtarieven.

Krijg Helder advies

Nog vragen over de erfenis van de langstlevende echtgenoot? Benieuwd naar manieren om de successierechten binnen de perken te houden? Vertrouw op onze expertise in nalatenschap!
Contacteer ons voor helder financieel advies – Helder